Nhật Bản 2-1 Venezuela: cú đúp của Ueda và cái giá của 45 phút

Phút thứ 26 giây của hiệp hai trên sân Edion Peace Wing Hiroshima, Kelvin Kelsi đón đường tạt từ cánh trái và đưa bóng vào lưới Nhật Bản. Tỷ số 0-1. Khán đài im lặng đúng bốn phút. Rồi Ito Junya nhìn thấy khoảng trống sau lưng hàng phòng ngự Venezuela, tạt bóng vào vùng cấm, và Ueda Ayase lao vào đệm chân phải. 1-1.

Tôi xem lại đoạn băng ấy năm lần, và không phải vì pha bóng đẹp. Tôi xem vì tốc độ chuyển trạng thái. Một đội vừa thủng lưới ở giây thứ 26 của hiệp hai vẫn tổ chức lại được một đường tấn công sắc nét trong vòng bốn phút. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi suốt tám kỳ World Cup và tám kỳ Thế vận hội, tôi đo những khoảng thời gian ngắn như thế trước khi đo tỷ số chung cuộc. Bốn phút ấy nói nhiều hơn bảng tỷ số.

Đến cuối trận, mọi thứ đảo chiều thêm một lần. Venezuela được hưởng phạt đền, trọng tài dừng trận đấu để xem băng hình, và VAR xác định Kubo Takefusa đã bị phạm lỗi trong vòng cấm trước đó. Nhật Bản được hưởng phạt đền. Ueda đặt bóng, sút gọn vào góc, ấn định chiến thắng 2-1.

Trận giao hữu ngày 28 tháng 9 này nằm trong chuỗi FIFA Days, chỉ ba ngày sau trận gặp Uruguay ngày 24 tháng 9. Moriyasu Hajime xếp đội hình mở màn với bốn cầu thủ lần đầu khoác áo đội tuyển quốc gia: thủ môn Kokubo Leo Brian, tiền vệ Nakano Shuto, tiền vệ Kumasaka Koki và tiền vệ Saito Shunsuke. Hiệp một khép lại không có bàn thắng dù Nhật Bản cầm bóng nhiều hơn.

Phút thứ tám, Kumasaka phải rời sân vì chấn thương. Trận ra mắt của anh kết thúc sau tám phút. Chi tiết ấy sẽ nằm trong hồ sơ y tế mà các câu lạc bộ châu Âu đang giữ, và nó quan trọng hơn một pha bóng hỏng.

Sang hiệp hai, Moriyasu tung vào sân năm cái tên: Suzuki Zion, Tanaka Ao, Kubo Takefusa, Ito Junya, Ueda Ayase. Đây là nhóm trụ cột, nhóm được giao nhiệm vụ kết thúc trận đấu. Chiến lược chia đôi hiệp đấu như vậy rất rõ: hiệp một dành cho nhóm cần tích lũy số phút thi đấu quốc tế, hiệp hai dành cho nhóm cần kết quả.

Rồi biến cố thứ hai ập đến. Watanabe Tsuyoshi chấn thương và phải rời sân khi Nhật Bản đã dùng hết quyền thay người. Đội chủ nhà chơi thiếu người trong những phút cuối, đúng lúc Venezuela dồn toàn lực lên tìm bàn gỡ. Sau trận, Moriyasu nói: "Đúng là tinh thần Nhật Bản vậy. Khi khó khăn, toàn đội vẫn kiên cường và chiến đấu đến cùng. Chúng tôi gặp bất lợi về quân số nhưng đã biết cách xoay chuyển và thể hiện khát khao giành chiến thắng trên sân nhà."

Câu nói ấy sẽ được trích dẫn rộng rãi. Còn tôi thì nhìn vào thứ khác.

Trong một trận giao hữu, số phút trên sân là một loại tiền tệ. Bốn cầu thủ ra mắt, mỗi người một hồ sơ, mỗi người một người đại diện, mỗi người một hợp đồng đang chờ được định giá lại. Người đại diện không chạy theo quả bóng, họ chạy theo dòng tiền. Tôi chỉ việc đứng nhìn dòng tiền rẽ. Và dòng tiền trong trận này rẽ theo một hướng rất cụ thể: những cầu thủ đá chính hiệp một gần như biến mất khỏi câu chuyện sau giờ nghỉ, còn nhóm dự bị được đào tạo ở châu Âu thì quyết định kết quả.

Đường bóng Ito – Ueda là điểm sáng kỹ thuật đáng phân tích nhất. Đây là trận thứ hai liên tiếp họ kết nối thành bàn, sau trận gặp Uruguay ngày 24 tháng 9. Ito giữ biên trái, chờ hậu vệ đối phương dâng cao, rồi tạt sớm bằng má ngoài vào khoảng trống giữa trung vệ và thủ môn. Ueda đọc được quỹ đạo bóng trước khi nó rời chân Ito, nên chỉ cần một nhịp chạy chéo là có mặt. Kiểu phối hợp này không cần tập nhiều. Nó cần hai người hiểu nhau đến mức không phải nhìn nhau.

Điều đáng chú ý nằm ở chỗ khác: Nhật Bản chỉ thật sự tạo được sức ép sau khi năm cầu thủ trụ cột vào sân. Hiệp một với bốn người ra mắt là hiệp đấu cầm bóng nhưng không có đột biến. Khoảng cách giữa nhóm trụ cột và phần còn lại của đội tuyển Nhật Bản vẫn là một vấn đề chưa được giải quyết, bất kể tỷ số cuối trận đẹp đến đâu.

Luật thay năm người cũng để lại dấu vết rõ rệt. Khi Watanabe rời sân ở giai đoạn cuối, Nhật Bản không còn quyền thay người, buộc phải co cụm phòng ngự với mười cầu thủ. Quyền thay năm người giúp đội hình sâu hơn, nhưng nó cũng biến hai mươi phút cuối thành một cuộc chiến tiêu hao. Venezuela dồn bóng sang hai biên, tạt liên tục, và chỉ thiếu một chút chính xác để gỡ hòa. Nếu quả phạt đền ở phút cuối không bị VAR đảo ngược, câu chuyện sau trận đã khác hoàn toàn.

Nói về VAR, chi tiết này đáng được ghi lại cẩn thận. Trọng tài ban đầu cho Venezuela hưởng phạt đền. Băng hình cho thấy trước đó Kubo bị phạm lỗi trong vòng cấm. Quyết định bị đảo ngược, Nhật Bản được hưởng phạt đền. Bàn thứ hai của Ueda đến từ chấm mười một mét, và trong mọi bản báo cáo định giá cầu thủ, bàn thắng từ phạt đền được tính khác với bàn thắng từ bóng sống. Đây là chi tiết kỹ thuật, nhưng nó thay đổi cách người ta đọc cú đúp của Ueda.

Giờ đến phần mà tôi muốn nói thẳng. Cách kể chuyện "tinh thần Nhật Bản" rất dễ nghe, và Moriyasu có lý khi ca ngợi học trò. Nhưng bản lĩnh tinh thần chỉ là một phần của câu chuyện. Trận đấu chỉ đổi chiều khi năm cầu thủ đẳng cấp châu Âu vào sân. Nhóm ra mắt chơi tròn vai, không hơn. Nếu bản lĩnh là yếu tố quyết định, hiệp một đã phải có bàn thắng hoặc ít nhất là những cơ hội rõ ràng.

Có một điểm mù khác trong cách đọc trận này. Các trận giao hữu trong FIFA Days không diễn ra vì kết quả. Chúng diễn ra vì số phút thi đấu. Mỗi phút của một cầu thủ trẻ trên sân quốc tế là một tài sản được ghi nhận, được cắt thành video, được gửi cho các câu lạc bộ đang tìm người. Bốn cầu thủ ra mắt Nhật Bản đêm ấy đã thu về tổng cộng hàng trăm phút băng hình có giá trị. Nếu bạn cho rằng đó là cách nghĩ lạnh lùng, hãy thử ngồi trong một phòng họp của câu lạc bộ vào tháng Một.

Và còn rủi ro. Kumasaka chấn thương sau tám phút. Watanabe chấn thương ở giai đoạn cuối. Hai câu lạc bộ chủ quản sẽ nhận lại cầu thủ với hồ sơ y tế mới, trong khi hợp đồng bảo hiểm do liên đoàn chi trả chỉ bù được một phần. Người ta gọi phí phá vỡ hợp đồng là cái giá của sự điên rồ, nhưng tôi gọi nó là tấm vé bảo hiểm cho kẻ dám mơ. Ở đây cũng vậy: mỗi trận giao hữu là một tấm vé như thế, chỉ có điều người trả tiền là câu lạc bộ.

Trong giới chuyển nhượng có một câu tôi vẫn dùng khi ngồi với các đồng nghiệp trẻ: Một thương vụ không bao giờ chết trên bàn đàm phán, nó chỉ chết khi điện thoại hết pin. Ở Hiroshima đêm ấy, không có thương vụ nào chết. Ngược lại, vài cuộc điện thoại vừa được gọi đi, chỉ là chúng ta không nghe thấy.

Chiến thắng 2-1 này xếp Nhật Bản vào thế thuận lợi về mặt tinh thần trước khi bước vào giai đoạn tiếp theo của chuỗi trận. Nhưng thứ đáng theo dõi lại nằm ở phòng y tế và ở những ô cửa sổ chuyển nhượng sẽ mở sau đây vài tháng.

Sẽ rất thú vị để xem cửa sổ tháng Mười diễn ra thế nào. Nếu Moriyasu tiếp tục trao hiệp một cho nhóm ra mắt và hiệp hai cho nhóm trụ cột, ông đang nói với chúng ta rằng chiều sâu đội hình vẫn là bài toán chưa có lời giải. Còn nếu Ueda tiếp tục ghi bàn, câu hỏi trên bàn không còn là anh có phù hợp với đội tuyển hay không, mà là điều khoản hợp đồng tiếp theo của anh sẽ được viết lại vào lúc nào.

Bóng đá đỉnh cao không đo bằng một trận giao hữu tháng Chín. Nó đo bằng việc một đội có thể thay năm người mà không hề giảm chất lượng. Nhật Bản chưa làm được điều đó. Họ chỉ vừa đủ giỏi để thắng một trận mà lẽ ra phải thắng dễ hơn.